Inleiding semiotische observaties Met de blik van een cultuurwetenschapper, of beter: als een semioticus kijken naar het Piushavengebied van Tilburg. Die eer viel ons te beurt als studenten van de Universiteit van Tilburg (UvT). Wat hebben we gedaan? Eerst maar even de aanloop. Het begon allemaal met het college ‘Interpretatie van Cultuuruitingen’ dat we, in het kader van onze studie letteren of filosofie, met zijn vieren volgden bij UvT-docent Geno Spoormans. De centrale vraag was hoe je teksten kunt ontleden met verschillende technieken. Een belangrijk deel van het college werd besteed aan de zogeheten semiotiek, een interpretatiewijze die niet alleen toepasbaar is op literatuur, maar eigenlijk op alles. Semiotiek is de leer van tekens, beeltenissen en symbolen, en bijna alles, zo niet álles is op te vatten als een beeld van tekens. Het is dus niet zo verwonderlijk dat de Italiaanse romancier en semioticus Umberto Eco de semiotiek tot een van de moeilijkste wetenschapsgebieden rekent. Een extra uitdaging dus voor ons. Dat semiotici meestal hun eigen opvattingen hebben over de beste manier van interpretatie is ook in ónze stukken terug te vinden. De een is een consequent leerling in de scholastiek van Ferdinand de Saussure, die begin vorige eeuw de grondlegger was van de semiotiek. De ander gaat wat vrijer en meer associërend te werk zoals Roland Barthes placht te doen. Maar wat onze interpretaties gemeen hebben, is dat ze starten vanuit een ankerpunt, dat vervolgens beschreven wordt als een metafoor voor de straat, of juist als significant detail, of als uitzondering op de regel. Door de keuze voor een ankerpunt kregen we enige zekerheid over de samenhang van de teksten. Achteraf, na het schrijven, viel iets anders op: het lijkt erop dat grenzen bij de interpretatie van een straat steeds weer een heel belangrijke rol spelen. Een Amsterdammertje (het beroemde paaltje) lijkt de grens af te bakenen tussen cultuur en natuur. Straatsteen en baksteen kunnen in de Wethouder Kerstensstraat worden gezien als de grensovergang tussen privé en publiek. Twee broodjeszaken, diametraal tegenover elkaar, plaatsten in de Lourdesstraat krijtborden – ho ho kruidenier, tot hier is van mij! En ook, en dat was misschien nog wel de grootste uitdaging, stuitten we meer dan ons lief was op de grenzen van de interpretatie. Waarschijnlijk is die grens vaak overschreden. Het is aan de lezer om te beoordelen in welke mate. Veel leesplezier! Ga naar de semiotische observaties en lees ze alle acht. Daan Rutten, Sanne Carrière, Willemijn van Geldrop en Mike van der Stap, 29-04-2005 vorige pagina overzicht berichten