Huisboomfeest Dit is het voorstel uit maart 2004, dat is gewijzigd op verzoek van de adviescommissie en daarna aangehouden i.v.m. opheffing FAXX. In september 2004 door B&W Tilburg goedgekeurd en alsnog voortgezet. Cyclische tijd in het Piushavengebied. Wie laat er sporen achter in de publieke ruimte? Wat zie je waar en wanneer? Wat komt terug? Waar kan die cyclische tijd aanleiding zijn tot nieuwe speel- en onderzoeksvelden? De draad oppakken. Het begint met wandelingen waarbij volgens een voornemen van de dag observaties met notitieblok en camera worden geregistreerd. Door telkens opnieuw door dezelfde straten te lopen op andere dagen, bij ander weer, in een ander seizoen en met een ander humeur, wordt het lopen door de wijk ook een zelf ondergaan van de te onderzoeken cyclische tijd. Wandelingen komen in de start van mijn projecten veel voor, het is daarbij de bedoeling om op een goede dag gevoel te krijgen voor de grootte en de omvang van het gebied. Het idee dat de maten en de afstanden in je lijf gaan zitten is een startpunt. Dat duurde erg lang in het Piushavengebied. Komt dit door de schaalverschillen? Denk aan de kleine woningen aan de Hoevenseweg en de grote AaBe-fabriek. Ligt het aan de scheiding van het water dat ertussen ligt? Of is het helemaal geen “gebied”? In ieder geval wordt het steeds interessanter om door de wijken te lopen en te kijken. Het zijn gewoon woonwijken met relatief weinig openbare voorzieningen. Her en der een winkel, erg grote winkels aan de ringweg. In Fatima zitten de meeste friettenten en er zijn maar drie cafés in het gebied, waarvan er twee vaak dicht waren als ik rondliep. Broodjeszaak De Hoeve wordt een afspreekplek met mensen van buitenaf. De winkels ga ik binnen en koop er af en toe wat dagelijkse boodschappen. Wou ook nog naar de kapper maar dat kwam er niet van. Ik blijf in de openbare en de semi-openbare ruimte. Loop een buurthuis binnen en vraag het programma. Zie dat de lange looplijn favoriet is als de hond wordt uitgelaten aan de Piushaven. Eigenlijk logisch met al dat verkeer dat langs raast. Verder wordt er gevist, waarbij de auto naast je hengel kan worden geparkeerd. En wordt in Armhoef vooral in september de caravan gewassen. Gewoontes of zag ik het toevallig? Verkeren in de observerende houding van de buitenstaander is een positie die ik uit wilde buiten, daarom heb ik lang gewacht om mensen aan te spreken en ergens met aankondiging naar binnen te gaan. Ik wilde eerst wat openbare ruimtelijke ervaringen van het gebied in mijn rugzak hebben en die rugzak heeft nu een bodem gekregen, maar is nog lang niet gevuld. De door de dienst stedenbouw aangekondigde grote verschillen tussen de wijken zijn op het oog niet zo overdreven zichtbaar in vergelijking met de stad Rotterdam waar ik zelf woon. Het zijn allen aan de rand van het centrum gelegen redelijk rustige woonwijken met her en der wat (kleinschalige) industrie ertussen. Het zijn ook groene wijken. Wordt dit door de bewoners ook zo ervaren? Ik denk aan het offensief tegen de brug: er wordt daarin benadrukt dat de prettige woonfunctie niet mag worden aangetast. Men woont nu dus prettig in het Piushavengebied? HUIS De gevel is het “gelaat” richting openbare ruimte: wat zegt het? Als aandachtspunt voor het komende jaar wil ik het tonen van je “huis” aan de openbare ruimte gaan bekijken. Laten we het “gevellezen” noemen. Zelf deed ik hier al een aanzet toe in de wandelingen. Wonen en werken in dit gebied toont een zeer diverse behuizing. Wat opvalt is dat veel toevoegingen in en rondom het huis, de identiteit van het bedrijf of de bewoner communiceren. Naambordjes bijvoorbeeld. Of ze zijn op veiligheid gericht, soms op (bij)geloof gericht, en velen tonen een hobby. Het geeft de bebouwing een eigen verhaal naast de architectuur en de staat van onderhoud en de beplanting van de tuin. Door het observeren van de gevel ook aan studenten - vaak tijdelijke inwoners van Tilburg - voor te leggen, wordt de blik van nog meer buitenstaanders toegevoegd. Er is een samenwerking gezocht met drs. Geno Spoormans, universitair docent bij de faculteit der letteren (Universiteit van Tilburg). Hij deed eerder semiotische stadswandelingen en stuurt zijn studenten vaker er op uit. In een nader uit te werken lesprogramma gaan we werken aan de uitbreiding van de observaties en de kennis in het Piushavengebied. Het is mijn bedoeling dat dat dan wordt omgezet in wandelingen waar ook inwoners van het gebied aan mee kunnen doen. Verschillende vormen van “mapping” zouden bij elkaar kunnen komen in iets eenvoudigs als een rondleiding. Bijvoorbeeld de “deep map” van de bewoners kruisen met de “semiotische mapping” van de studenten zal het begrip “huis” in het Piushavengebied kunnen toelichten. PLANNING: In de maanden april, mei en juni wordt door Geno Spoormans en mij de werkgroep voorbereid. Eerste overleg op Witte Donderdag. Start van werkgroep met studenten in najaar 2004. Presentatie resultaten eind november 2004, o.a. in de vorm van wandelingen/rondleidingen. Het is de bedoeling dat er een meerjaarlijkse samenwerking met de Universiteit van Tilburg komt. Hoe deze samenwerking zal worden vastgelegd ligt op dit moment nog open. Opmerking: de door mij gemaakte foto’s kunnen ingezet worden als lesmateriaal. BOOM De grootste visuele veranderingen in de openbare ruimte van het Piushavengebied gaan via de natuur. Vooral de bomen spelen daarin een grote rol. Veel loofbomen verliezen zaden, bloemen en bladen. Dat wat alle wijken kenmerkt zijn de vele straten met bomen. Jonge bomen en erg oude bomen. In Jeruzalem zijn tussen de vaak als armoeiig bestempelde architectuur opvallend veel openbare bomen te zien. Ik heb het plan om een webxylotheek (web-xylotheek) aan te leggen, waarin live-bomen en website-bomen samenwerken. De stoep is daarbij de openbare communicator. DIT VERGT UITLEG: ??? Wat is een xylotheek ??? Een xylotheek is samengesteld uit alle mogelijke details van bomen. Zie bijlage webxylotheek. De werkwijze van deze vierde openbare xylotheek in Nederland is als volgt: Dat wat er van de bomen komt en op de stoep ligt wordt verzameld en ingescand. Er worden plaksjablonen van gemaakt die met verf op de stoep worden aangebracht op de plek waar het werd gevonden en bij de boom waar het vanaf viel. Dit wordt in meerdere straten en in meerdere groepen en in meerdere seizoenen gedaan de komende 5 jaar. De bomen staan op een kaart op een website. Er is een html/javascript website gebouwd en ontworpen die plaats heeft voor het ingescande “boomafval” en de naam en enkele bijzonderheden van de betreffende boom. Het zal in eerste instantie een site worden met maximaal 2000 bomen. Alle bomen aan en in de bestrating staan vanaf het begin als foto in de database. De database biedt naast een achtergrond over de live-bomen en hun “afval” ook mogelijkheden om per boomsoort te zoeken of om per straat te zoeken enz. De website wordt ontwikkeld om de komende jaren genoeg data te verzamelen en op te kunnen nemen. De site zal een makkelijk toegankelijke interface krijgen. En af te drukken detailkaartjes. Bij de Tilburgse webxylotheek staan de bomen in de openbare ruimte en aanvullende informatie staat op het web. In de openbare ruimte vindt daardoor ook een soort visuele bewustwording van de cyclische tijd in de seizoenen plaats. Verse sjablonen en minder verse sjablonen door het gehele gebied laten natuurlijk zien waar we aan het werk waren. Een stoepsjabloon van een herfstblad in de winter of een kastanjesjabloon in het voorjaar en het plan om elk seizoen een eigen kleurencode te geven verbindt de data op de stoep met de data direct voor je neus en verwijst naar een archief op het web. Er zullen diverse groepen in de loop der jaren worden geactiveerd (denk aan buurtcentra, duvelhok, natuurmuseum, scholen, e.a.). Er worden “xylotheek-enveloppen” ontwikkeld om bij distributie- en verzamelpunten de data te kunnen inleveren. Er zijn ook plak- en verfteams nodig, die zal ik in eerste instantie aanvoeren. Omdat het over meerdere jaren zal gaan lopen is er met alle seizoenen en in alle wijken te werken. Het hebben van de xylotheek zal naar ik hoop de Tilburger trots maken. PLANNING: In augustus met het openen van de scholen gaat ook de website open. In mei en juni wordt er gestart met het programmeren en vormgeven. Samenwerking is gezocht met de bioloog Henk Kuipers van Stichting Stadsbomen; hij gaat de bomen fotograferen en indexeren. Om niet het voorjaar te missen gaat hij in maart al wat foto’s maken. Met de heer Johan Heeffer, hoofd publieksactiviteiten van het Natuurmuseum Brabant, is contact over een samenwerking in 2005 in het kader van “Natuurmuseum op locatie”. In de komende jaren worden meerdere samenwerkingspartners gezocht. Er is op dit moment nog extra financiering nodig voor het eerste jaar, waarin database en opzet van de website een investering voor de toekomst zijn. KAARTJE VAN BOOMGEBIED: zie bijlage kaartje. FEEST De privé-feesten worden onder andere door de versiering van huizen aangekondigd bij een geboorte of schooldiploma. Met zelfgemaakte aanplakbiljetten in de stad worden jarige familieleden en vrienden in het zonnetje gezet. Carnaval, sinterklaas, Marivin, de fakkel-kanotocht zijn allemaal openbare evenementen die vooral rond het water plaatsvinden. Ik heb niet het plan om er op dit moment een nieuw feest aan toe te voegen. Het hebben van een feest is wel zeer duidelijk visueel aanwezig in dit gebied en hoort er onmiskenbaar bij. Dat er ook stillere watergenieters zijn zie je aan de vissers. Het lijkt mij interessant om het vissen aan het water, het zitten aan het water en het stille genieten van het water een plaats te geven in het Piushavengebeuren. Een kijkpost met onderwaterbeelden stelde de kunstenaar Helmut Dick terloops aan me voor toen ik hem mee liet wandelen in de zoveelste Piushavenwandeling. Hij is als hobbyvisser ook geïnteresseerd in het kijken in het water, merkte ik. De helderheid en de troebelheid van het water. Wat ligt er allemaal in die haven? Wat zwemt er in rond? VOORSTEL: Dat het kijken naar het water een feest op zich kan zijn lijkt me goed om via een tijdelijk kunstwerk duidelijk te maken. Ik stel voor om Helmut Dick daar een schets voor te laten maken in 2005. Meer informatie over zijn werk vindt u op www.helmutdick.de. Dit is het werkvoorstel voor 2004. Wapke Feenstra, 17-03-2004 vorige pagina overzicht berichten